Honda เผชิญผลขาดทุนสุทธิ 423,900 ล้านเยน หรือคิดเป็นเงินไทยอยู่ที่ราว ๆ 9 หมื่นล้านบาท ในปีงบการเงินสิ้นสุดเดือนมีนาคม 2569 นับเป็นการขาดทุนสุทธิเต็มปีครั้งแรกนับตั้งแต่บริษัทเข้าจดทะเบียนในตลาดหุ้นเมื่อปี 1957 โดยมีสาเหตุสำคัญจากการปรับลดแผนธุรกิจรถยนต์ไฟฟ้า (EV) หลังความต้องการในอเมริกาเหนือเติบโตต่ำกว่าที่คาดการณ์ไว้
นอกจากผลกระทบทางการเงินแล้ว อีกประเด็นที่น่าจับตาคือการยอมรับจาก ฟุมิยะ โคคุบุน (Fumiya Kokubu) ประธานคณะกรรมการบริษัท Honda และกรรมการอิสระที่เข้ารับตำแหน่งเมื่อเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา ว่าโครงสร้างการกำกับดูแลของบริษัททำให้คณะกรรมการมีส่วนร่วมตรวจสอบและพิจารณาการลงทุนขนาดใหญ่ได้ไม่มากพอ
บอร์ด Honda มีส่วนร่วมตรวจสอบการลงทุนไม่เพียงพอ
โดยทาง Fumiya Kokubu เปิดเผยในรายงานประจำปีของบริษัทว่า ที่ผ่านมาการตัดสินใจลงทุนครั้งสำคัญมักถูกนำเสนอให้คณะกรรมการรับทราบหลังจากมีการตัดสินใจไปแล้ว ส่งผลให้กรรมการมีโอกาสจำกัดในการตรวจสอบเหตุผลและกระบวนการหารือที่นำไปสู่การอนุมัติโครงการเหล่านั้นนอกจากนี้ทาง Kokubu ระบุว่า Honda พึ่งพาคณะกรรมการในลักษณะเน้นการกำกับติดตาม หรือ Monitoring มากเกินไป แทนที่จะมีส่วนร่วมตั้งแต่ช่วงก่อนตัดสินใจลงทุน พร้อมเรียกร้องให้เกิดการเปลี่ยนแปลงแนวคิดในการทำงาน เพื่อให้คณะกรรมการมีบทบาทเชิงรุกมากขึ้น
โดย Honda ปรับโครงสร้างการจัดการครั้งใหญ่ในปี 2564 โดยเพิ่มอำนาจการตัดสินใจให้ผู้บริหารระดับปฏิบัติการ พร้อมจัดตั้งคณะกรรมการ 3 ชุด ซึ่งมีกรรมการอิสระเป็นเสียงข้างมาก เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการกำกับดูแล การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเกิดขึ้นก่อนที่ โทชิฮิโระ มิเบะ (Toshihiro Mibe) จะเข้ารับตำแหน่งประธานเจ้าหน้าที่บริหาร (CEO) และเริ่มผลักดันยุทธศาสตร์รถยนต์ไฟฟ้าอย่างจริงจัง
อย่างไรก็ตาม โครงสร้างที่ให้อำนาจผู้บริหารตัดสินใจมากขึ้นทำให้คณะกรรมการมีส่วนร่วมกับการพิจารณาโครงการลงทุนตั้งแต่ต้นได้จำกัด ซึ่งเป็นประเด็นที่บริษัทต้องเร่งแก้ไขควบคู่ไปกับการปรับแผนธุรกิจ
ทุ่ม 10 ล้านล้านเยน แต่ต้องลดเป้าหมายรถยนต์ไฟฟ้า
ในปี 2567 Honda ประกาศแผนลงทุนด้านการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานไฟฟ้า และเทคโนโลยีซอฟต์แวร์รวม 10 ล้านล้านเยน หรือประมาณ 2.13 ล้านล้านบาท ภายในปี 2573 พร้อมตั้งเป้าผลิตรถยนต์ไฟฟ้าให้ได้มากกว่า 2 ล้านคันต่อปี และวางแผนยุติการจำหน่ายรถยนต์เครื่องยนต์สันดาปทั่วโลกภายในปี 2583 โดยยุทธศาสตร์ดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อเร่งให้ Honda แข่งขันกับผู้ผลิตรถยนต์ไฟฟ้ารายใหญ่ โดยเฉพาะคู่แข่งจากจีนที่มีความก้าวหน้าในตลาด EV อย่างรวดเร็ว แต่เมื่อความต้องการรถยนต์ไฟฟ้าในอเมริกาเหนือไม่เติบโตตามเป้าหมาย ทาง Honda จึงต้องทบทวนแผนครั้งใหญ่ โดยในเดือนมีนาคม 2569 บริษัทประกาศยกเลิกแผนเปิดตัวรถยนต์ไฟฟ้า 3 รุ่นที่เตรียมทำตลาดในอเมริกาเหนือขณะเดียวกันโครงการสร้างธุรกิจรถยนต์ไฟฟ้าแบบครบวงจรในแคนาดาก็ถูกระงับเช่นกัน ซึ่งการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้สะท้อนว่าการลงทุนใน EV ไม่ได้ขึ้นอยู่กับความพร้อมทางเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว แต่ยังต้องสอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภค ต้นทุนการผลิต และสภาพการแข่งขันในแต่ละภูมิภาคด้วย
Honda หันกลับมาเน้นรถไฮบริด
หลังลดความทะเยอทะยานในตลาดรถยนต์ไฟฟ้า Honda กำลังปรับทิศทางการลงทุนให้ความสำคัญกับรถยนต์ไฮบริดมากขึ้น เนื่องจากได้รับการตอบรับที่แข็งแกร่งกว่าในอเมริกาเหนือเมื่อเทียบกับรถยนต์ไฟฟ้าล้วนรถไฮบริดจึงกลายเป็นทางเลือกสำคัญที่ช่วยให้บริษัทเดินหน้าลดการปล่อยไอเสียได้ โดยไม่ต้องพึ่งพาการเติบโตของตลาด EV เพียงอย่างเดียว ขณะเดียวกัน บริษัทยังจำเป็นต้องควบคุมต้นทุน และทบทวนประสิทธิภาพของการจัดสรรเงินลงทุนให้รอบคอบยิ่งขึ้น
โดยทางโคคุบุนระบุว่าตัวเขาจะเข้าร่วมการประชุมสภาผู้บริหารของ Honda และนำรายละเอียดการหารือมาแบ่งปันกับกรรมการอิสระ เพื่อให้คณะกรรมการเข้าใจเหตุผลเบื้องหลังการตัดสินใจมากขึ้น และสามารถตรวจสอบโครงการลงทุนได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ขณะที่ด้านโฆษก Honda ระบุว่า บริษัทจะเดินหน้ากลยุทธ์ทางธุรกิจแต่ละด้านอย่างมีประสิทธิภาพ ผ่านกระบวนการตัดสินใจที่เด็ดขาดและโปร่งใส
Honda ต้องปรับทั้งกลยุทธ์ธุรกิจ และการบริหารจัดการองค์กร
กรณีของ Honda ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องผลขาดทุนจากการลงทุนในรถยนต์ไฟฟ้า แต่ยังสะท้อนถึงความจำเป็นในการปรับปรุงกระบวนการตัดสินใจระดับองค์กร เพื่อให้การลงทุนขนาดใหญ่ผ่านการตรวจสอบอย่างรอบด้านตั้งแต่ต้นหลังจากตั้งเป้าลงทุนด้าน EV และซอฟต์แวร์มหาศาล Honda ต้องเผชิญกับความเป็นจริงของตลาดที่เปลี่ยนแปลงเร็วกว่าคาด การหันกลับมาให้ความสำคัญกับรถไฮบริดจึงเป็นส่วนหนึ่งของการปรับสมดุลทางธุรกิจ ขณะที่การเพิ่มบทบาทของคณะกรรมการในการตรวจสอบการลงทุนจะเป็นอีกปัจจัยสำคัญต่อการบริหารความเสี่ยง และการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ในอนาคตของอุตสาหกรรมยานยนต์โลก
